Madeira plástica para o desenvolvemento sustentable
Láminas onduladas para teitos, pisos de vivendas e táboas para a industria da construción son algunhas das aplicacións da madeira plástica ecolóxica desenvolvida no Centro de Innovación Tecnolóxica (CIT) do Centro de Investigación Científica de Iucatán (CICY) a partir de residuos sólidos xerados polos centros urbanos e os sectores agrícola e industrial do país, especialmente no sueste mexicano.
![4398ceeb6548ac49c46a2da0deea4288ae2529de](/system/news/photos/000/000/130/medium/4398ceeb6548ac49c46a2da0deea4288ae2529de.jpg?1561976824)
En entrevista para a Axencia Informativa Conacyt, Javier Guillén Mallette, enxeñeiro de desenvolvemento do Centro de Innovación Tecnolóxica do CICY, situado no Parque Científico Tecnolóxico de Iucatán, sinalou que os estados de Chiapas, Tabasco, Campeche, Iucatán e Quintana Roo xeran ao redor de 10 millóns de toneladas anuais de residuos agrícolas, dos cales destacan os residuos de cultivos de plátano, millo, palma de aceite e cana de azucre.
Así mesmo, sinalou que a industrialización de produtos agrícolas produce máis dun millón de toneladas anuais de residuos e que nesa mesma rexión do país estímase unha xeración de polo menos 250 mil toneladas anuais de residuos plásticos. Por tanto, existe un gran potencial para o aproveitamento destes residuos de manexo especial mediante a súa valorización en madeira plástica e taboleiros aglomerados, entre outros produtos.
"Pensamos que podemos resolver as necesidades específicas da sociedade que demanda produtos especialmente para as industrias da construción, do moble e automotriz, ademais de produtos para consumo do fogar, escolas e industrias, os cales poden ser elaborados a partir destes residuos que hai na rexión", apuntou o investigador.
Para Guillén Mallette, o labor do CIT consiste en desenvolver tecnoloxías a partir dos resultados da investigación científica e tecnolóxica que poidan ser aproveitadas polo investimento privado emprendedora e a sociedade civil no establecemento de empresas manufactureiras.
"Resolvemos un problema ecolóxico e apoiamos a sustentabilidad da rexión, ao mesmo tempo que damos unha solución práctica e rendible porque xera empregos, fomenta o desenvolvemento económico sustentable e satisfai unha necesidade da poboación. Un círculo virtuoso interesante", apuntou.
Vantaxes da madeira plástica
De acordo con Guillén Mallette, a madeira plástica que coñece o mercado nacional é calquera produto plástico que pareza madeira, aínda que tecnicamente defínese como calquera composto plástico integrado xeralmente por residuos plásticos, residuos vexetais e aditivos.
Desde esta liña de investigación, a madeira plástica preséntase como un material ecolóxico composto por fibras naturais (residuos lignocelulósicos) e plástico. Ao ser un material que contén plástico, pode ser procesado polas técnicas comúns de procesamento de plásticos. Algunhas das súas vantaxes son a súa maior resistencia á auga, ás termitas e á radiación ultravioleta; e dado que non contén metais, é anticorrosiva.
"Compórtase no seu desempeño como madeira, pódese cortar, cravar, atornillar, ensamblar, tradear, lijar e darlle calquera acabado, se efectivamente ten un alto contido de fibra; pola contra, isto redúcese e compórtase máis como un material plástico. Por exemplo, unha madeira plástica composta de plástico reciclado e aserrín (residuos da madeira) non se seareira, non podrece e ten unha maior resistencia aos insectos, o que a fai máis interesante para a industria mueblera", apuntou o investigador.
Plásticos, aditivos e fibras naturais
O plástico máis usado para elaborar madeira plástica é o polietileno dado que é o plástico que maior consumo ten a nivel mundial, xa que se atopa en moitos colectores, empaquetados e artigos de consumos. En menor medida emprégase o polipropileno, material utilizado comunmente para tapas de envases de refrescos, envases de alimentos, cordas, tapas ríxidas e algúns tipos de tubaxes.
Entre os residuos lignocelulósicos máis comúns e dispoñibles, está o aserrín de madeira, xeralmente de piñeiro, aínda que tamén existen outras especies vexetais maderables en moito menor medida. De acordo co investigador, en canto a fibras naturais, observouse que as fibras de cáñamo son algunhas das máis resistentes e son utilizadas en Europa para a produción de compostos plásticos reforzados con fibras naturais.
No Centro de Innovación Tecnolóxica do CICY, fíxose un maior número de investigacións e desenvolvementos tecnolóxicos en materiais plásticos con aserrín de piñeiro, ademais de fibras e residuos do henequén, coco e Agave tequilana para a produción de madeiras plásticas e tamén doutros produtos como taboleiros aglomerados e artigos de cociña.
Entre os residuos lignocelulósicos máis comúns, está o aserrín de madeira e moitos diferentes tipos de madeira de cada especie vexetal. En canto a fibras naturais, de acordo co investigador, as fibras de liño son as máis utilizadas para a produción de madeira plástica en España, mentres que no Centro de Innovación Tecnolóxica do CICY investigáronse todos os aspectos relacionados co uso de fibras de henequén, coco e Agave tequilana para a produción de madeiras plásticas.
"Temos abundantes cantidades de residuos vexetais, fibras naturais e residuos plásticos que, cos tratamentos adecuados e a inclusión dos aditivos necesarios, os materiais compostos resultantes poderán procesarse en equipos especializados e obter produtos con propiedades específicas que demanda o mercado; por exemplo, se imos producir un piso de madeira plástica exposto en ambientes exteriores, debemos incluír, entre outros aditivos, o aditivo UV preciso para que o produto resista a radiación solar e retarde o seu proceso de degradación", comentou.
Como se elabora a madeira plástica?
O proceso inicia coa preparación dos materiais, onde os produtos plásticos reciclados primeiro deben separarse, limparse, secarse e reducir o seu tamaño para que poidan ser procesados. Xa que están listos e cuantificados pásanse a unha liña de extrusión onde os materiais fúndense para mesturarse mecanicamente con outros compoñentes da formulación, integralos e obter un produto sólido e terminado en forma de cordóns. Estes pásanse a unha máquina onde se cortan en forma de pellets ou gránulos, que constitúen a primeira fase do procesamento.
"Estes pellets son un produto que pode xa comercializarse nas industrias procesadoras de plásticos, onde isto representa unha solución a unha demanda específica da sociedade. É un produto que pode usarse en lugar do plástico virxe. O emprego de compostos xenéricos de polietileno, aserrín e varios aditivos pode axudar a abaratar o custo dun produto comparado co elaborado de plástico virxe, a condición de que se asegure a súa calidade", apuntou.
Os pellets de madeira plástica utilízanse para facer outros produtos onde a técnica do seu procesamento varía en función da aplicación que terá. Por exemplo, pezas para taboleiros para industria automotriz son fabricadas pola técnica de moldeo por inxección, mentres que diferentes tipos de perfís para piso son procesados mediante a técnica de extrusión.
Son moitos os produtos que se poden elaborar a partir de pellets de madeira plástica, como son os produtos para cimbras de concretos, pisos de vivendas e soporte de teitumes para a industria da construción; randeeiras e bancas para o sector mueblero; redilas e pisos para vehículos de transporte e parte dalgúns produtos da industria automotriz como taboleiros, portas, pisos interiores e asentos; así como para usos domésticos como casas de mascotas e colectores diversos.
Oportunidades económicas
Para o investigador, o sector automotriz e a industria da construción representan unha oportunidade de desenvolvemento económico sustentable na rexión de Iucatán a través da reciclaxe de residuos plásticos, residuos vexetais e fibras naturais para elaborar numerosos produtos. Isto apoiará a industrialización do sueste de México para a manufactura de produtos de madeira plástica, tanto xenérica como especializada, incrementando o valor das cadeas produtivas da rexión.
"O reto basicamente é obter unha relación custo-beneficio positiva para os empresarios en termos da maior rendibilidade económica e tecnolóxica posibles. De acordo ao mercado, temos que adaptarnos aos prezos que o consumidor pode pagar, tal que o reto tecnolóxico é desenvolver produtos altamente competitivos de madeira plástica sobre todo no seu custo final, porque pola contra, o consumidor non o vai a pagar", indicou
A diferenza dos mercados europeos e estadounidenses, en México resulta necesario desenvolver tecnoloxías para a produción de madeira plástica de baixo custo, pero con produtos altamente competitivos. "Para superar este reto, se parte de coñecer e aplicar toda a ciencia e tecnoloxía dispoñibles, onde a xestión adecuada dos plans de manexo dos residuos sólidos vexetais, tanto agrícolas, agroindustriais e industriais, e dos residuos plásticos convértese no mellor catalizador para desenvolver tecnoloxías innovadoras e sustentables no sueste mexicano", sinalou.
Ao longo de máis de trinta anos, o persoal da Unidade de Materiais do CICY desenvolveu investigación básica e aplicada para desenvolver tecnoloxías a nivel de laboratorio e nivel piloto. Isto logrouse a través dun proceso de vinculación efectiva con aquelas persoas que teñen demandas puntuais do mercado, así como co desenvolvemento de tecnoloxías de produto-proceso específicas que poden partir desde o nivel laboratorio, piloto ou industrial, xa que se conta coa infraestrutura, equipamento e persoal coa especialidade e experiencia necesarias para iso."Todo é"ou se realiza en función da materia prima dispoñible na rexión, adaptándose sempre ao seu contexto industrial, de mercado e loxístico, conforme a un plan de negocios inicial dos empresarios, que finalmente redunde en produtos innovadores no mercado", finalizou.
Voltar o listado